درمان آبسه و عفونت دندان و لثه

2

آبسه دندان در واقع تجمع عفونت در یک نقطه است که موجب دندان درد و دیگر علائم می شود. عفونت ( یا چرک) مایع غلیظی است که حاوی گلبول های سفید خون ، بافت مرده و باکتری ها است. معمولا علت بروز آبسه عفونت باکتریایی می باشد. آبسه و آفت دهان ممکن است در دندان یا بافت های اطراف آن به وجود بیاید . آبسه های دندانی به دو گروه مختلف تقسیم میشوند.

در صورتی که احتمال می دهید به آبسه دندان مبتلا شدید می توانید با متخصصین کلینیک دندانپزشکی محتشم با شماره های 36252573  (031)  یا 36274484  (031) تماس بگیرید. در این موارد لازم است در اولین فرصت ممکن درمان صورت گیرد چرا که در صورت عدم درمان به موقع احتمال پیشرفت عفونت ، لقی دندان و از دست دادن دندان وجود دارد. هرچند عوارض جدی ناشی از آبسه دندان شایع نیستند اما در صورت بروز می توانند اثر شدید و مهلکی داشته باشند.

اجتناب از دندان درد در بارداری همواره امکان‌پذیر نیست و مطمئناً نمی‌توان نسبت به آن بی‌توجهی کرد. ابتلا به دندون درد در طول دوره بارداری تحت تاثیر دو عامل اصلی می‌باشد. اولین عامل مربوط به یک حقیقت بوده، ولی عامل دوم فقط یک تفکر نادرست است. حقیقت موجود در این رابطه مربوط به احتمال بالاتر دچار شدن زنان به مشکلات دندان و عفونت لثه در طول دوره بارداری می‌باشد که در عمل این شرایط می‌تواند با درد دندان یا لق شدن آن برای بیمار همراه باشد. تفکر نادرست مطرح در این رابطه مربوط به اجتناب از دندانپزشکی و درمان عفونت لثه در طول دوره بارداری به خاطر خطر احتمالی آن برای جنین است.

آبسه پری اپیکال ( ریشه دندان)


این نوع آبسه در ریشه دندان ( پالپ دندان) تشکیل می شود. این رایج ترین نوع آبسه است. این نوع آبسه معمولا بر اثر عوارض ناشی از پوسیدگی دندان بوجود می آید. پوسیدگی دندان  یکی از رایج ترین مشکلات دندانی است که باعث آسیب و فرسایش لایه های محافظ دندان ( مینا و عاج) می شود و فرسایش و از بین رفتن مینا و عاج دندان نیز به باکتری ها این اجازه را می دهد که به ریشه دندان نفوذ کنند و منجر به عفونت دندان و علت دندان درد شوند. عفونت در پالپ یا ریشه دندان گسترش پیدا می کند تا این که آبسه بوجود بیاید. گاهی اوقات نیز آبسه پری آپیکال به علت پوسیدگی دندان و مرگ عصب دندان( به هر دلیل مثلا آسیب دیدگی) بوجود می آید چرا که بافت مرده داخل دندان بیشتر مستعد عفونت می باشد.

آبسه پریودنتال (بافت نگهدارنده دندان)


این نوع آبسه در بافت های نگهدارنده دندان که بین دندان و لثه است (و پریودونتیم نامیده می شود)، ایجاد می شود.این نوع آبسه معمولا به عنوان عوارض ناشی از بیماری های لثه ( بیماری های پریودنتال) شکل می گیرد. این بیماری ها موجب عفونت یا التهاب بافت هایی می شود که دور دندان را فراگرفته است. بیماری لثه اغلب باعث می شود لثه کمی از دندان فاصله بگیرد. این مساله باعث ایجاد حفره هایی می شود که با باکتری پر می شوند و سپس عفونت باکتریایی گسترش پیدا می کند و یک آبسه تشکیل می شود. آبسه پریودنتال همچنین ممکن است بر اثر ضربه یا آسیب وارد شدن به دندان ایجاد شود. گاهی اوقات آبسه پریودنتال ورم لثه نیز نامیده می شود، زیرا آبسه باعث ایجاد ورم نزدیک لثه می شود.ضمن اینکه خونریزی لثه نیز می‌تواند به دلیل وجود مسائل مهمی مانند بیماری‌های لثه، رژیم غذایی ناسالم و عدم رعایت بهداشت دهان و دندان باشد. برای درمان بیماری لثه و خونریزی آن به آرامی از کمپرس روی لثه های خود استفاده کنید، اما اگر با این وجود خونریزی لثه ادامه داشت، یخ یا نوشیدنی ها یا آب میوه های سرد برای متوقف کردن خون ریزی مصرف کنید. برای  درمان تغییر رنگ لثه دندان های خود را مسواک نزنید و در عوض از دهان شویه آب گرم استفاده کنید. از مصرف هر نوع داروی جدید خودداری کنید و با پزشک یا دندانپزشک در اسرع وقت برای بررسی مشکل خونریزی لثه ها ملاقات کنید. لازم است که حداقل هر شش ماه برای پیشگیری و درمان خونریزی لثه و حذف پلاک های دندان با دندان پزشک ملاقات کنید.

علائم آبسه دندانی


معمولا یک یا تعدادی از علائم زیر در بیمار ایجاد می شود:

  • درد( دندان) که سریعا شدت می یابد . این درد می تواند به صورت بسیار شدید باشد و مانند نبض بزند.
  • ورم لثه که به لمس کردن حساس است
  • ورم صورت. پوست صورت در محلی که زیر آن آبسه است ممکن است قرمز و ملتهب شود.
  • دندان آسیب دیده ممکن است به لمس کردن حساس باشد. همچنین ممکن است دندان کمی لق باشد.
  • تب بالا و احساس ناخوشی فرد
  • در موارد شدید: گرفتگی عضلات فک و قفل شدن فک

درمان


درمان اولیه

 لازم است در سریع ترین زمان ممکن به دندانپزشک مراجعه کنید. دندانپزشک معمولا اول چرک ها را بیرون می کشد که این کار موجب تسکین فوری درد می شود. این کار یا با برش آبسه با لانست یا با ایجاد سوراخی  کوچک در دندان برای تخلیه چرک صورت می گیرد. گاهی اوقات، در صورتی که نتوان تمام عفونت را بیرون کشید، چند روز پس از تخلیه چرک یک داروی آنتی بیوتیک تجویز می شود تا هر نوع عفونت باقی مانده از بین برود. با این حال، در اغلب مواقع پس از تخلیه چرک به چرک خشک کن دندان نیاز نیست.
در صورتی که شخص برای درمان آبسه دندان به پزشک عمومی مراجعه کند، تنها دارویی که پزشک می تواند تجویز کند مسکن است و تنها در صورتی می تواند آنتی بیوتیک تجویز کند که مشخص شده باشد علت ورم صورت یا لثه، آبسه دندان است. به هر حال تجویز آنتی بیوتیک نیز به تنهایی برای درمان عفونت دندان کافی نیست و نهایتا لازم است بیمار به دندانپزشک مراجعه کند. ممکن است پزشک شما برای درمان عفونت دندان و تسکین درد شما ، تا زمانی که به یک دندانپزشک مراجعه می کنید داروهای مسکن پاراکتامول و ایبوبروفن را تجویز کند.
توجه: در صورتی که با خوردن پاراکتامول و ایبوپروفن به تنهایی درد تسکین پیدا نکرد، هر دو دارو را با هم بخورید. بعضی از افراد نیاز دارند که پزشک مسکن های قوی تری برای آنها تجویز کند.
ممکن است علاوه بر موارد گفته شده به انجام درمان های دیگری نیز برای درمان چرک دندان نیاز باشد. درمان های پیشرفته تر برای انواع آبسه نیز به شرح زیر است:

درمان آبسه پری اپیکال

درمان این نوع آبسه عموما به صورت عصب کشی است. هدف عصب کشی دندان نجات دادن یا ترمیم بخش آسیب دیده در ریشه دندان است. به طور خلاصه دندان پزشک داخل دندان مرده را سوراخ می کند و چرک و عفونت داخل آن را خارج می کند و سپس بافت پالپ مرده را جدا می کند. پس از درمان آبسه دندان  یک ماده پرکننده ریشه داخل دندان قرار داده می شود تا فضای خالی را پر کند و از عفونت بیشتر جلوگیری کند.

توجه: حتی در صورتی که با بیرون کشیدن چرک و درمان اولیه درد شما کاملا تسکین پیدا کرده باشد باز هم نیاز به انجام درمان عصب کشی دندان است. این مساله به خاطر این است که عفونت و آبسه قطعا برمی گردند، که باعث سوزش دهان و درد می‌گردد مگر اینکه بافت پالپ مرده جدا شده باشد و جای آن پر شده باشد.
در صورتی که علی رغم انجام درمان عصب کشی عفونت باقی مانده باشد  و درمان نشود ممکن است دندانپزشک ناچار شود دندان را بکشد. از عوارض عصب کشی دندان می‌توان به درد، پوسیدگی و بازگشت مجدد عفونت پس از انجام درمان همراه خواهد بود.

درمان آبسه پریو دنتال

وقتی چرک بیرون کشیده شد، دندان پزشک حفره داخل بافت اطراف دندان را که آبسه در آن شکل گرفته بود ،تمیز می کند. پس از آن دندانپزشک سطوح دندان در محل اتصال به لثه را صاف می کند تا لثه را تحریک کند که بافت جدید بسازد و دوباره  به دندان نزدیک شود و هر نوع حفره ای از بین برود. این کار باعث می شود که از بروز مجدد عفونت جلوگیری شود. در صورتی که به صورت مکرر آبسه پریودنتال داشته باشید باید به جراح دهان مراجعه کنید. جراح دهان برای شکل دهی مجدد بافت لثه یک عمل جراحی انجام می دهد.

نتایج درمان و عوارض عدم دمان


در صورت درمان به موقع، نتایج آن بسیار خوب خواهد بود. معمولا چرک کاملا بیرون کشیده می شود و در صورتی که شدت آسیب دندان زیاد نباشد می توان آن را حفظ کرد. اما در صورتی که درمان آبسه صورت نگیرد ممکن است عفونت به سمت پوست یا دهان پیشروی کند و این پیشروی موجب ایجاد یک کانال بین محل دائمی تجمع عفونت و چرک و سطح پوست یا داخل دهان می شود که از این کانال گاه به گاه بر اثر ایجاد مجدد چرک در حفره اصلی، چرک و عفونت تخلیه می شود و به قسمت های دیگر سرایت می کند. دیگر عوارض ناشی از عدم درمان آفت لثه و آبسه دندان معمول نیستند که می تواند شامل موارد زیر باشد.

  • استئومیت : عفونت استخوان های اطراف محل آبسه
  • سینوزیت : سرایت کردن عفونت به سینوس های مجاور در استخوان های صورت
  • به وجود امدن کیست دندان ( حفره حاوی مایع) پس از پوسیدگی و بیماری‌های لثه، کیست‌ها از شایع‌ترین بیماری‌های دهان، فک و صورت هستند. از نظر پاتوژنی (بیماری‌زایی)، کیست دندان را می‌توان نشأت گرفته از بقایای فرایند پیچیده دندان جنینی و رشد فک توصیف کرد. تغییرات قابل مقایسه با انواع کیست دندان در هیچ منطقه دیگری از بدن رخ نمی‌دهد.
  • ترومبوز سینوس های ورودی مغز: این عارضه بر اثر تجمع عفونت و لخته شدن خون در رگ های مغزی ایجاد می شود که بسیار عرضه جدی و خطرناکی است
  • عفونت سقف دهان : نوعی عفونت بسیار خطرناک و مهلک که ممکن است به صورت، مغز یا گردن سرایت یابد ( علائم عفونت دندان شدید در ادامه آمده است)

بنابراین با توجه به مطالب بالا می توان دریافت که در صورت ابتلا به آبسه دندانی باید هر چه سریع تر آن را درمان کرد. درمان آبسه نه تنها از جهت تسکین درد بلکه جلوگیری از عوارض جدی آبسه دندانی است. علائمی که نشان دهنده بروز عوارض ناشی از آبسه و گسترش عفونت هستند در ادامه آمده که در صورت مشاهده این علائم لازم است سریعا به اورژانس مراجعه کنید:

  • احساس ضعف و ناخوشی همراه تب
  • مشکل در باز کردن دهان ، بلعیدن غذا یا نفس کشیدن
  • وجود ورم و بر آمدگی در سطح داخلی دهان ، صورت و فک
  • داشتن درد شدید علی رغم استفاده از مسکن های قوی

بروز عوارض جدی ناشی از آبسه در افراد مبتلا به دیابت و افرادی که سیستم ایمنی ضعیف تری دارند بیشتر است . از جمله :

  • افراد مبتلا به ویروس HIV یا ایدز
  • افراد تحت درمان شیمی درمانی
  • افرادی که طحال آن ها خارج شده است
  • افرادی که داروهای استروئیدی مصرف می کنند
  • افرادی که به بیماری کم خونی داسی شکل مبتلا هستند

پیشگیری از آبسه دندانی


بیشتر آبسه های دندانی قابل پیشگیری هستند چرا که آبسه دندانی اکثرا بر اثر پوسیدگی دندان و بیماری های لثه به وجود می آید و هر دو این موارد با رعایت بهداشت دهان و دندان قابل پیشگیری هستند. موارد دیگری که به پیشگیری از آبسه کمک می کند استفاده از دهانشویه ، تمیز کردن زبان ، داشتن رژیم غذایی سالم  و مصرف کمتر غدا ها و نوشیدنی های شیرین می باشد. در صورت که سیگاری هستید، ترک سیگار نیز به بهداشت بیشتر دهان و دندان کمک بسیاری می کند. و در آخر لازم است هر سال حداقل یک بار برای معاینه به دندان پزشکی مراجعه کنید.