پلاک و جرم دندانی چیست ؟

جرم و پلاک دندانی

دندان تنها بخشی از بدن است که از هیچ نوع سیستم تنظیم کننده‌ای برای زدودن سطوح مرده یا اضافی برخوردار نیست. در نتیجه گروه‌های انبوهی از میکروارگانیسم‌ها به سختی به سطح خارجی هر دندان می‌چسبند و با تغذیه کردن از ذرات غذای باقیمانده در دهان تکثیر می‌شوند و ضخامت این بیوفیلم به تدریج بیشتر و بیشتر می‌شود. اگر چه پلاک دندان بخشی از مکانیسم دفاعی دهان محسوب می‌شود که اجازه نمی‌دهد باکتری‌های بیماری‌زا مینای دندان را به سرعت تخریب کند، اما اگر محیط دهان اسیدی باشد و دهان خشکی مزمن داشته باشد، پلاک باعث بیماری لثه و دندان و بدبو شدن دهان می‌شود. رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان نیز مشکل جمع شدن پلاک روی دندان‌ها را تشدید می‌کند.

علل تشکیل پلاک


عوامل مختلفی در تشکیل پلاک بر روی دندان‌های شما نقش دارند. اصولاً برای تشکیل جرم دندان لازم است که باکتری‌ها، اسید، مایع بزاق و باقیمانده ذرات غذا در دهان وجود داشته باشند. ممکن است شما فکر کنید که دهانتان کاملاً تمیز و سالم است، اما وقتی که غذاهای حاوی قند یا کربوهیدرات می‌خورید، ذرات این غذاها با باکتری‌های موجود در دهان شما ترکیب شده و یک اسید تولید می‌کنند. سپس این اسید با بزاق دهان و سایر ذرات غذا ترکیب شده و موجب تولید ماده سخت و چسبنده‌ای به نام پلاک می‌شود. پلاک دندان بی‌رنگ و شفاف است و به همین علت به سادگی بر روی سطح دندان دیده نمی‌شود. اگر می‌خواهید وجود پلاک بر روی دندان‌های خود را چک کنید، تمام کاری که باید بکنید آن است که زبانتان را به کنار دندان‌ها، بخصوص دندان‌های عقب دهان بکشید. معمولاً پلاک باعث زبر و لیز شدن سطح دندان‌ها می‌شود.

عوارض ناشی از پلاک دندانی


با وجود آنکه پلاک بر روی دندان‌های همه افراد وجود دارد، اما اصلاً نباید آن را مشکل ساده و بی‌اهمیتی دانست. اگر پلاک از روی دندان تمیز نشود می‌تواند به عامل اصلی برای بیماری‌های شدید لثه (بیماری‌های پریودنتال) تبدیل شود. برخی دیگر از عوارض ناشی از تجمع پلاک بر روی دندان‌ها عبارت است:

  • پوسیدگی دندان
  • افتادن دندان
  • بیماری و التهاب لثه (ژنژیویت)
  • بوی بد دهان
  • تغییر رنگ دندان‌ها

علائم جرم دندانی


  • وجود بیماری‌های لثه: جرم دندان می‌تواند به تحریک، التهاب، تحلیل و عفونت لثه‌ها منجر شود.
  • پوسیدگی دندان: جرم دندان، محیطی را برای رشد بیشتر پلاک‌ها و رسوبات دندانی فراهم می‌کند. همچنین می‌تواند در توسعه پوسیدگی مؤثر باشد.
  • بوی بد دهان
  • باکتری‌های بی‌هوازی بین دندان‌ها و لثه، می‌توانند با عوارضی همچون بیماری‌های قلبی عروقی و تولد نوزادان زودرس و کم‌وزن مرتبط گردند.
  • ایجاد لکه بر روی مینای دندان و ناخوشایند شدن ظاهر دندان‌ها

انواع جرم دندان


دو نوع جرم دندان وجود دارد:

  • جرم فوق لثه‌ای در بالای خط لثه تشکیل می‌شود: این نوع جرم به رنگ زرد یا قهوه‌ای روشن است و بر روی سطح دندان دیده می‌شود.
  • جرم زیر لثه‌ای در پایین‌تر از خط لثه در داخل شیار بین دندان و خط لثه تشکیل می‌شود: این نوع جرم معمولاً با چشم بر روی سطح دندان دیده نمی‌شود، مگر آنکه بافت لثه قبلاً از روی دندان تحلیل رفته باشد. جرم زیر لثه‌ای معمولاً به رنگ قهوه‌ای یا سیاه است.

تفاوت جرم و پلاک


هنگامی که غذا می‌خوریم، بخشی از قندها و کربوهیدرات‌های موجود در غذا در دهان و بین دندان‌ها باقی می‌ماند. باکتری‌های موجود در دهان از ذرات باقی مانده غذا برای تغذیه استفاده می‌کنند. در اثر فعالیت باکتری‌ها اسید تولید می‌شود که باعث حل شدن مینای دندان و از دست رفتن آن و در نهایت پوسیدگی دندان می‌شود. پلاک در واقع لایه نازکی از این مواد است که در سطح دندان‌ها تشکیل می‌شود و حاوی باکتری‌های پنهان شده در آنهاست. پلاک را ممکن است نتوانید با چشم ببینید چرا که معمولاً سفید رنگ یا شفاف است. اما می‌توانید با لمس یا متصاعد شدن بوی بد، وجود آن را حس کنید.

هنگامی که با روش صحیح حداقل روزی دو مرتبه مسواک می‌زنید، پلاک سطح دندان‌ها پاک می‌شود. در صورتی که مرتباً مسواک نزنید یا نخ دندان نکشید، به مرور زمان پلاک تجمع یافته در سطح دندان‌ها کلسیتی و سخت می‌شود. از آنجایی‌ که بزاق حاوی مواد معدنی می‌باشد، کلسیم و مواد معدنی موجود در آن به سخت شدن پلاک دندان‌ها کمک می‌کند. نمک‌های معدنی در سطح دندان رسوب کرده و مواد سخت و چسبنده ای تشکیل می‌دهند که با ایجاد محل مناسب، خود باعث افزایش تجمع بیشتر پلاک می‌شوند. به این لایه سختی که با مسواک پاک نمی‌شود جرم یا رسوب گفته می‌شود. به همین علت برای پر کردن این مواد باید به دندانپزشک مراجعه کرده و جرم‌گیری انجام دهید.

هنگامی که پلاک به جرم تبدیل می‌شود، معمولاً تغییر رنگ پیدا کرده و می‌توانید آن را مشاهده کنید. اگر متوجه لکه های زرد رنگ یا قهوه ‌ای در سطح دندان‌های خود شده اید، احتمالاً دندان‌هایتان جرم گرفته است. جرم دندان لایه ای بسیار متخلخل است به همین علت به راحتی رنگدانه‌ها را به خود جذب می‌کند.

جرم و رسوب نه تنها باعث پوسیدگی دندان می‌شوند بلکه در صورتی که در مجاورت لثه قرار داشته باشد، چون محل مناسبی برای تجمع باکتری‌ها فراهم می‌کنند باعث التهاب و عفونت لثه می‌شوند. در صورت پیشروی عفونت لثه، استخوان فک نیز تحت تأثیر قرار گرفته و تحلیل می‌رود.

پیشگیری


برای پیشگیری از جمع شدن پلاک دندان‌ها را دو بار در روز با مسواک نرم و با سر گرد مسواک بزنید. فضای بین دندان‌ها و لثه‌ها را نیز تمیز کنید. از خمیردندان فلوراید استفاده کنید.

  • بین دندان‌ها را روزی یک بار نخ بکشید تا باکتری‌ها و ذرات غذا بین دندان‌ها باقی نماند.
  • برای کم کردن باکتری‌های عامل رشد پلاک و بیماری لثه از دهانشویه آنتی باکتریال استفاده کنید.
  • هر 6 ماه یک بار برای جرم‌گیری و معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید.
  • از دندانپزشک بخواهید تا لزوم فیشورسیلانت دندان‌ها را بررسی کند. سیلانت پوشش نازک پلاستیکی است که روی سطوح جویدن دندان‌ها زده می‌شود تا در برابر پوسیدگی و سوراخ شدن دندان‌ها از آنها محافظت کند.
  • رژیم غذایی متعادل داشته باشید و تعداد میان ‌وعده‌ها را کاهش دهید. اگر باید میان وعده مصرف کنید، مواد مغذی مانند ماست ساده، پنیر، میوه یا سبزیجات خام میل کنید. سبزیجاتی مانند کرفس کمک می‌کند تا ذرات غذا از بین دندان‌ها خارج شود و در ترکیب با آب دهان اسید تولید شده توسط پلاک را خنثی می‌کند.

تمیز کردن جرم و رسوب دندان


پاک کردن جرم و رسوب دندان کار ساده ‌ای نیست و نمی‌توانید تنها با مسواک و نخ دندان این کار را انجام دهید بلکه باید حتماً جرم‌گیری به صورت حرفه ‌ای انجام شود. دندان‌پزشک با استفاده از ابزارهای مخصوص جرم‌گیری، تمامی رسوب و پلاک سطح دندان‌ها را میزداید. گاهی اوقات باید علاوه بر جرم‌گیری، تسطیح ریشه نیز انجام شود تا جرم و رسوب نهشته بر روی سطح ریشه دندان نیز پاک‌سازی شود.


به این پست امتیاز دهید.
Rate this post